BM'DE GUTERRES SONRASI İLK KRİTİK ADIM

Birleşmiş Milletler'de 31 Aralık 2026'da görev süresi sona erecek BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in yerine geçecek ismin belirlenmesi sürecinde ilk önemli eşik aşıldı. 15 üyeli Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, adayların değerlendirildiği ilk ön oylamayı kapalı oturumda gerçekleştirdi.

Oylamanın ardından açıklama yapan BMGK Dönem Başkanı ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin BM Daimi Temsilcisi Zenon Mukongo Ngay, sonuçların yalnızca adayları gösteren ülkelerin daimi temsilciliklerine ve BM Genel Kurulu Başkanlığına iletileceğini belirtti.

SONUÇLAR GİZLİ TUTULUYOR

Basın mensuplarının oylama sonuçlarını neden kamuoyuyla paylaşmadıkları yönündeki sorusunu yanıtlayan Ngay, sürecin gizlilik esasına göre yürütüldüğünü ifade etti.

"Her şeyi gizli tutmak istiyoruz. Aynı zamanda şeffaflık ve verimlilik hedefleniyor. Sürece ilişkin spekülasyonların önüne geçmek istiyoruz." diyen Ngay, uygulamanın kendi kararı olmadığını, bunun BMGK'nin belirlediği resmi yöntem olduğunu vurguladı.

Bir sonraki ön oylamanın tarihinin ise henüz netleşmediği, sürecin ağustos ayında dönem başkanlığını devralacak Danimarka'nın yönetiminde devam edeceği bildirildi.

YEDİ İSİM YARIŞIYOR

BM Genel Sekreterliği için şu ana kadar 7 aday yarışıyor. Adaylar arasında farklı kıtalardan deneyimli diplomatlar ve eski devlet yöneticileri bulunuyor.

Yarışta yer alan isimler şunlar:

• Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi
• Eski Şili Cumhurbaşkanı ve eski BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Michelle Bachelet
• Eski Senegal Cumhurbaşkanı Macky Sall
• UNCTAD Genel Sekreteri Rebeca Grynspan
• Eski BM Genel Kurulu Başkanı Maria Fernanda Espinosa
• Guyana'nın BM Daimi Temsilcisi Carolyn Rodrigues Birkett
• Eski Uganda BM Daimi Temsilcisi Olara Otunnu

VETO SÜRECİ BELİRLEYİCİ OLACAK

BM Genel Sekreteri adayının belirlenmesinde BMGK'nin 15 üyesinden en az 9'unun desteğini alması gerekiyor. Bunun yanında adayın, ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa'dan oluşan daimi üyelerin veto hakkına takılmaması şartı bulunuyor.

Her ne kadar BM Şartı birden fazla adayın Genel Kurula sunulmasını yasaklamasa da, uzun yıllardır uygulanan gelenek doğrultusunda Güvenlik Konseyi'nin tek aday üzerinde uzlaşarak ismi Genel Kurula göndermesi bekleniyor.

YENİ GENEL SEKRETER YIL SONUNA KADAR BELLİ OLACAK

Diplomatik çevrelerde, Güvenlik Konseyi üyelerinin ortak bir isim üzerinde uzlaşmasının zaman alabileceği değerlendiriliyor. Sürecin eylül ile aralık ayları arasında tamamlanması, seçilecek adayın ise 193 üyeli BM Genel Kurulu'nun onayının ardından 1 Ocak 2027 tarihinde beş yıllık görev süresine başlaması öngörülüyor.

2016 yılından bu yana iki dönemdir BM Genel Sekreteri olarak görev yapan Antonio Guterres, 31 Aralık 2026 tarihinde görevini resmen devredecek.