ZİRAİ DON RAPORU TAMAMLANDI: TARIMDA YENİ YOL HARİTASI
TBMM’de kurulan komisyon, zirai don olayına ilişkin kapsamlı taslak raporunu tamamladı. 420 sayfalık rapor, iklim risklerine karşı tarımda yapısal dönüşüm ihtiyacını ortaya koydu.
Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde oluşturulan Zirai Don Olayını Araştırma Komisyonu, çalışmalarını tamamlayarak taslak raporunu hazırladı. AK Parti Burdur Milletvekili Adem Korkmaz başkanlığında yürütülen komisyonun 8 bölümden oluşan yaklaşık 420 sayfalık raporunda, 2025 yılı Nisan ayında yaşanan zirai donun tarımsal üretim üzerindeki etkileri detaylı şekilde ele alındı.
Komisyon Başkanı Korkmaz, zirai donun birçok üründe verim ve kalite kaybına yol açtığını belirterek, “Tarım sektörünün iklim kaynaklı riskler karşısındaki kırılganlığı açık biçimde ortaya çıktı” değerlendirmesinde bulundu. Raporda, iklim değişikliğinin artık geçici değil, tarımsal üretimi doğrudan etkileyen kalıcı bir gerçeklik olduğu vurgulandı.
Raporda, zirai don kaynaklı kayıpların azaltılmasında erken uyarı sistemlerinin kritik rol oynadığına dikkat çekildi. Bu kapsamda meteorolojik gözlem ağlarının yaygınlaştırılması, yüksek riskli bölgelerde istasyon yoğunluğunun artırılması ve üreticilere SMS ile dijital platformlar üzerinden hızlı bilgi aktarımı sağlanması önerildi. Ulusal ölçekte merkezi bir veri tabanı kurulması ve kurumlar arası veri paylaşımının güçlendirilmesi temel ihtiyaç olarak öne çıktı.
Tarım politikalarında köklü değişim gerekliliğine işaret edilen raporda, afet sonrası müdahale yerine “önleyici uyum yaklaşımı”na geçilmesi gerektiği belirtildi. Bölgesel iklim projeksiyonlarına dayalı üretim planlaması, don risk haritalarının güncellenmesi ve dayanıklı ürün çeşitlerinin yaygınlaştırılması öneriler arasında yer aldı.
Zirai donla mücadelede kullanılan yöntemlerin maliyetine de değinilen raporda, yenilenebilir enerji kullanımının teşvik edilmesi gerektiği vurgulandı. Aktif ve pasif mücadele yöntemlerinin bilimsel kriterlere göre desteklenmesi, üretici maliyetlerinin azaltılması açısından önemli bir adım olarak değerlendirildi.
Raporda ayrıca, zirai donun yalnızca üretimi değil, gıda arz güvenliği ve fiyat istikrarını da etkilediği ifade edildi. Bu kapsamda sözleşmeli üretim ve alım garantisi mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Sigorta sistemine ilişkin önerilerde ise Tarım Sigortaları Havuzu kapsamında zirai don teminatının erişilebilirliğinin artırılması gerektiği kaydedildi. Küçük ve orta ölçekli üreticiler için daha kapsayıcı sigorta modelleri geliştirilmesi ve prim desteklerinin artırılması önerildi.
Raporda dikkat çeken başlıklardan biri de yeni finansal mekanizmalar oldu. TARSİM bünyesinde “Katastrofik Rezerv Fonu” kurulması ve ayrıca “Sürdürülebilir Tarım ve Gıda İstikrar Fonu” oluşturulması önerildi. Bu fonların, afet dönemlerinde hızlı ve etkin destek sağlamak üzere yapılandırılması gerektiği ifade edildi.
Komisyon, zirai don riskinin etkin yönetimi için Tarım ve Orman Bakanlığı, meteoroloji birimleri, TARSİM ve yerel yönetimler arasında koordinasyonun güçlendirilmesini önerdi. Hasar tespit süreçlerinin standartlaştırılması ve üreticilerin finansal olarak desteklenmesi de raporun öncelikli başlıkları arasında yer aldı.
Rapor, Türkiye’nin tarımsal risk yönetiminde yeni bir döneme geçiş ihtiyacını ortaya koyan kapsamlı bir yol haritası olarak değerlendiriliyor.
