KIZILAY’A YENİ YASAL DÜZENLEME!
Türk Kızılayın görev, yetki ve sorumluluklarını yeniden düzenleyen kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. Yeni düzenlemeyle Kızılayın ulusal ve uluslararası insani yardım faaliyetlerinin güçlendirilmesi, afet ve acil durumlara müdahale kapasitesinin artırılması ve kurumsal haklarının güvence altına alınması hedefleniyor.
TBMM Genel Kurulunda kabul edilen Türk Kızılay Kanunu, derneğin görev alanını, yetkilerini, haklarını ve yararlanacağı muafiyetleri kapsamlı şekilde ele alıyor. Düzenleme, özellikle afetler, acil durumlar, savaş ve olağanüstü dönemlerde ihtiyaç sahiplerine daha hızlı ve etkin yardım ulaştırılmasını amaçlıyor.
Kanunun temel hedefi; uluslararası hukuk ve Türkiye'nin taraf olduğu sözleşmeler doğrultusunda, hiçbir ayrım gözetmeksizin ihtiyaç sahibi insanların gereksinimlerinin karşılanması, afet ve savaş dönemlerinde yaşanan olumsuzlukların giderilmesi, hastalıkların önlenmesi ve sağlık koşullarının iyileştirilmesi olarak tanımlanıyor.
KIZILAYIN GÖREV VE YETKİLERİ YASAL GÜVENCEYE KAVUŞUYOR
Yeni kanunla Türk Kızılayın, Cenevre Sözleşmeleri ve Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi'nin temel ilkeleri doğrultusunda faaliyet gösteren uluslararası insani yardım kuruluşu ve Türkiye'nin milli cemiyeti olduğu hüküm altına alınıyor.
Düzenlemeye göre Türk Kızılay; yurt içinde ve yurt dışında insani yardım faaliyetleri yürütebilecek, afet ve acil durumlarda ihtiyaç sahiplerine destek sağlayabilecek, sağlık koşullarının iyileştirilmesi ve hastalıkların önlenmesi amacıyla çalışmalar gerçekleştirebilecek.
Ayrıca Kızılayın uluslararası sözleşmelerden kaynaklanan özel hak ve yükümlülüklerini amaç edinen başka bir tüzel kişiliğin kurulamayacağı belirtiliyor.
Türk Kızılayın yanı sıra Türkiye Kızılay Derneği, Türkiye Kızılay Cemiyeti, Kızılay Derneği ve Kızılay Cemiyeti adlarının da kullanılabileceği düzenleniyor. Kurumun adı, bayrağı ve amblemi uluslararası sözleşmelerle kabul edilen hak ve bağışıklıklardan yararlanacak.
KIZILAY AMBLEMİ VE ADI İZİNSİZ KULLANILAMAYACAK
Kanunla Kızılayın kurumsal kimliğine ilişkin koruma da güçlendiriliyor. Derneğin adı, bayrağı ve ambleminin tarafsızlık ve koruma işareti niteliği taşıdığı yasal güvence altına alınıyor.
Türk Kızılay tarafından kurulan teşekküller dışında gerçek ve tüzel kişilerin, Kızılayın adını, bayrağını ve amblemini herhangi bir amaçla izinsiz kullanması yasaklanıyor.
Bu düzenlemeyle uluslararası insani yardım ilkelerinin korunması ve Kızılayın kurumsal kimliğinin kötüye kullanılmasının önlenmesi amaçlanıyor.
SAVAŞ ESİRLERİ VE SİVİLLER İÇİN İNSANİ YARDIM GÖREVİ
Yeni kanun, Türk Kızılayın savaş ve çatışma dönemlerinde üstleneceği insani görevleri de ayrıntılı biçimde düzenliyor.
Buna göre Kızılay, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşü alınarak savaş esirleri ile sivillerin tutulduğu yerleri ziyaret edebilecek, bu alanlardaki koşulları izleyebilecek ve raporlayabilecek.
Ayrıca aileler arasındaki haberleşmenin sağlanması, kayıp kişilerin araştırılması, insani yardımların ulaştırılması, esir değişimleri ve aile birleşimlerinde aracılık yapılması da Kızılayın görevleri arasında yer alacak.
Bu faaliyetlerin yürütülebilmesi için gerekli kişisel verilere, ilgili kamu kurumlarıyla yapılacak protokoller çerçevesinde ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hükümlerine uygun olarak erişilebilecek. Veri erişimi yalnızca görev kapsamında gerekli olan bilgilerle ve yetkilendirilmiş kişilerle sınırlandırılacak.
AFET BÖLGELERİNE ERİŞİM VE YARDIM YETKİSİ
Düzenlemeyle Türk Kızılayın afet ve insani krizlerden etkilenen insanlara ulaşabilmesi için de yasal çerçeve oluşturuluyor.
Kızılay, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla koordinasyon içerisinde afet ve insani kriz bölgelerinde bulunan merkezlere erişebilecek. Bu bölgelerde yaşayan veya barınan kişilerin durumlarına ilişkin gözlem ve raporlama faaliyetleri gerçekleştirebilecek.
Ayrıca Uluslararası Kızılay ve Kızılhaç Dernekleri Federasyonu, Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve diğer ülkelerin milli cemiyetlerinden Türkiye'ye gönderilen olağan veya olağanüstü dönemlere ait ayni ve nakdi yardımların alınması ve kullanılmasında tek yetkili kuruluş Türk Kızılay olacak.
AFET VE ACİL DURUMLARDA DOĞRUDAN ALIM DÜZENLEMESİ
Kanunun dikkat çeken başlıklarından biri de Kızılayın afet ve acil durumlarda ihtiyaç duyulan ürün ve hizmetlerin teminindeki konumu oldu.
Buna göre Türk Kızılayın ve sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu iktisadi işletmelerin, iştiraklerinin veya şirketlerinin bizzat ürettiği ilk yardım hizmetleri, afet lojistiği ve geçici barınmaya yönelik ürün ve hizmetler stratejik nitelikte alım kapsamında değerlendirilecek.
Bu ürün ve hizmetler, belirlenen şartlar çerçevesinde Kamu İhale Kanunu'na tabi olmaksızın doğrudan Türk Kızılaydan veya ilgili işletmelerinden temin edilebilecek.
Ancak alımların afetin kapsamı, aciliyeti ve ihtiyaç düzeyi dikkate alınarak gerçekleştirilmesi; şeffaflık, rekabet, eşit muamele, kamuoyu denetimi ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerine uygun olması gerekecek.
Ulusal ölçekte müdahale gerektiren yangın, sel ve deprem gibi afetler ile olağanüstü dönemlerde, Kızılayın kendi ürettiği ilk yardım, afet lojistiği ve geçici barınma hizmetlerinin özel kişi ve kuruluşlara sunulması da Genel Merkez Yönetim Kurulunun bilgisi dahilinde gerçekleştirilecek.
KAMUYA AİT TAŞINIR MALLAR KIZILAY'A TAHSİS EDİLEBİLECEK
Kanun kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarının uygun gördükleri bazı taşınır malları Türk Kızılaya tahsis edebilmesinin önü açılıyor.
Taşıt Kanunu kapsamındaki araçlar hariç olmak üzere, ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde kamu kurumlarının makine, teçhizat, gereç ve benzeri taşınır malları Kızılaya bedelsiz devredilebilecek.
Bu uygulamayla özellikle afet ve acil durumlarda ihtiyaç duyulan lojistik kapasitenin güçlendirilmesi hedefleniyor.
SOSYAL YARDIM VERİLERİ KIZILAY İLE PAYLAŞILABİLECEK
Düzenlemenin sosyal yardım alanındaki önemli başlıklarından biri de ihtiyaç sahibi vatandaşlara yönelik veri paylaşımı oldu.
Mükerrer yardımların önüne geçilmesi ve mevcut kaynakların daha fazla kişiye ulaştırılması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesindeki sosyal yardımlara ilişkin veriler, yapılacak protokoller çerçevesinde Türk Kızılay ile paylaşılabilecek.
Veri paylaşımı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında gerçekleştirilecek. Erişim, yalnızca yardım faaliyetlerinin gerektirdiği ölçüde ve yetkili kişiler tarafından sağlanacak.
KIZILAY'A VERGİ VE GÜMRÜK MUAFİYETLERİ
Kanunla Türk Kızılayın faaliyetlerini desteklemek amacıyla çeşitli hak ve muafiyetler de getiriliyor.
Dernek, belirli şartlar kapsamında cezaevi yapı harcından muaf tutulacak. Kuruluş amacı doğrultusunda ve ticari amaç güdülmeksizin ithal edilen bilimsel ve tıbbi cihazlar, teşhis ve tedavi ekipmanları, araştırma araçları, insan kaynaklı tedavi edici maddeler ve bazı test ürünleri de gümrük vergisi muafiyetinden yararlanabilecek.
Ancak bu muafiyet kapsamında ithal edilen ürünlerin kullanımına ilişkin beş yıllık sınırlamalar getiriliyor. Söz konusu ekipman ve malzemeler, belirlenen süre içerisinde muafiyetten yararlanamayan kişi veya kuruluşlara devredilemeyecek, satılamayacak, kiralanamayacak ya da muafiyet amacı dışında kullanılamayacak.
Aykırı işlem yapılması durumunda ilgili gümrük vergileri tahsil edilecek.
KIZILAY PERSONELİNE NAKDİ TAZMİNAT HAKKI
Yeni düzenlemeyle Kızılay personelinin olağanüstü dönemlerdeki görevlerine ilişkin önemli bir güvence de getiriliyor.
Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'da yapılan değişiklik kapsamında; afet, savaş, çatışma ve olağanüstü dönemlerde faaliyet bölgesinde fiilen görev yapan Türk Kızılay personeline nakdi tazminat ödenebilecek.
Böylece özellikle riskli bölgelerde insani yardım faaliyetlerini yürüten personelin karşılaşabileceği tehlikelere karşı yasal bir güvence oluşturulması hedefleniyor.
KIZILAYIN YENİ TÜZÜĞÜNÜ CUMHURBAŞKANI ONAYLAYACAK
Kanunla Türk Kızılayın kuruluş amacı, ilkeleri, görevleri, teşkilat yapısı, üyelik koşulları, organlarının görev ve sorumlulukları ile bütçe uygulamalarının tüzükle düzenlenmesi öngörülüyor.
Söz konusu tüzük Cumhurbaşkanı tarafından onaylanacak. Kanunda hüküm bulunmayan durumlarda ise Türk Medeni Kanunu, Dernekler Kanunu ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanacak.
Ayrıca Kızılay şube ve temsilciliklerinin bulunduğu il ve ilçelerde, il merkez şube başkanları ile ilçe şube başkanları Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının mütevelli heyetlerinde üye olarak yer alacak.
TBMM GENEL KURULUNDA YASALAŞTI
Türk Kızılayın görev ve yetkilerini yeniden düzenleyen kanun teklifinin TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesinin ardından birleşim, diğer kanun tekliflerinin gündeme alınmasıyla devam etti.
TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl, komisyonun yerini almaması üzerine birleşimi ertesi gün saat 14.00'te toplanmak üzere kapattı.
Yeni kanunla Türk Kızılayın afet yönetimi, insani yardım, uluslararası iş birliği ve sağlık hizmetleri alanındaki kurumsal yetkilerinin güçlendirilmesi hedeflenirken, getirilen muafiyetler, doğrudan alım imkânları ve veri paylaşımı hükümleri de düzenlemenin öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.
- #TBMM
- Türkiye
- insani yardım
- Türk Kızılay
- #Deprem
- Sel
- Afet Yönetimi
- Yangın
- Kanun Teklifi
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
- Türkiye Büyük Millet Meclisi
- Sosyal Yardımlar
- Kızılay Kanunu
- Kamu İhale Kanunu
- Gümrük Muafiyeti
- Kızılay Personeli
- Nakdi Tazminat