TÜRKİYE’DEN ÇIKAN YAPAY ZEKÂ ALGORİTMASI DÜNYA LİTERATÜRÜNDE ZİRVEDE

Akdeniz Üniversitesi’nde düzenlenen konferansta, Prof. Dr. Derviş Karaboğa’nın geliştirdiği Yapay Arı Kolonisi algoritmasının uluslararası bilim dünyasındaki başarısı ele alındı. 10 bini aşkın atıf alan çalışma, Türkiye’nin bilimsel alandaki önemli başarıları arasında gösteriliyor.

18 Kas 2026 - 18:07 YAYINLANMA
TÜRKİYE’DEN ÇIKAN YAPAY ZEKÂ ALGORİTMASI DÜNYA LİTERATÜRÜNDE ZİRVEDE

Akdeniz Üniversitesi, yapay zekâ ve sürü zekâsı alanında uluslararası literatüre önemli katkılar sunan Yükseköğretim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Derviş Karaboğa’yı ağırladı. Fen Fakültesi tarafından düzenlenen “Yapay Arı Kolonisi (ABC) ve Çoklu-Ajan Yönetim Mimarisi” başlıklı konferansta, Türkiye’den çıkan ve dünya çapında kullanılan bir bilimsel çalışmanın gelişim süreci ve farklı sektörlerdeki uygulamaları anlatıldı.

Prof. Dr. Karaboğa, 2005 yılında literatüre kazandırdığı Yapay Arı Kolonisi (Artificial Bee Colony-ABC) algoritmasının çalışma prensiplerini, bilimsel etkisini ve farklı mühendislik alanlarındaki kullanımını katılımcılarla paylaştı.

10 BİNİ AŞKIN ATIFLA ULUSLARARASI BAŞARI

Yapay zekâ alanında optimizasyon problemlerinin çözümüne yönelik geliştirilen ABC algoritması, bilim dünyasında geniş bir kullanım alanına ulaştı. İlaç tasarımından inşaat ve beton sektörüne, elektronik devre tasarımından farklı mühendislik uygulamalarına kadar pek çok alanda kullanılan çalışma, Türkiye kaynaklı bilimsel yayınlar arasında dikkat çekiyor.

Prof. Dr. Karaboğa, temel makalesinin 2007 yılında yayımlandığını ve çalışmanın 10 binin üzerinde atıf aldığını belirtti.

Web of Science verilerine ilişkin değerlendirmesinde, Türkiye kaynaklı yaklaşık 1 milyon 400 bin yayın arasında çalışmalarının en çok atıf alanlar listesinde 17’nci sırada bulunduğunu ifade eden Karaboğa, algoritmanın doğrudan Türkiye’de geliştirilen ve uluslararası bilim dünyasında karşılık bulan bir çalışma olduğuna dikkat çekti.

“BAŞARILI BİR MODELİN KARMAŞIK OLMASI ŞART DEĞİL”

ABC algoritmasının başarısının arkasındaki temel yaklaşımı anlatan Karaboğa, doğadaki arıların davranışlarından esinlenerek geliştirilen modelin sadeliğine vurgu yaptı.

Karaboğa, “Çok basit ve sade görünen bu algoritmanın ilk raporu 2005 yılında yayımlandı. Bu çalışma şu anda ilgili listelerde 10 binin üzerinde atıf almıştır. Esasında başarılı bir modelin illa ki karmaşık olması şart değildir, yeter ki doğayı doğru modellesin ve işe yarasın. İnsanların işine yaradığı takdirde sadeliği hiçbir zaman bir dezavantaj oluşturmaz” dedi.

Konuşmasında ABC algoritmasını Parçacık Sürü Optimizasyonu (PSO) ve Karınca Kolonisi Optimizasyonu (ACO) gibi yöntemlerle de karşılaştıran Karaboğa, arıların duyusal algıları ve iletişim biçimlerinin algoritmanın temelini nasıl oluşturduğunu anlattı.

100’ÜN ÜZERİNDE LİSANSÜSTÜ TEZE KONU OLDU

Algoritmanın akademik dünyadaki etkisinin giderek arttığını belirten Karaboğa, Türkiye’de konu üzerine 100’ün üzerinde yüksek lisans ve doktora tezi hazırlandığını açıkladı.

ABC algoritmasının 20’nci yılı dolayısıyla uluslararası bir çalıştay düzenlediklerini belirten Karaboğa, Web of Science kapsamında taranan Applied Soft Computing dergisinin de çalışmaya özel bir sayı hazırladığını söyledi. Özel sayı için şu ana kadar 27-28 makalenin yayımlandığını, toplam sayının 30-35'e ulaşmasını beklediklerini ifade etti.

Karaboğa, bilimsel çalışmaları dolayısıyla 2023 yılında TÜBİTAK Bilim Ödülü ve TÜBA Uluslararası Akademi Ödülü’ne layık görüldüğünü de hatırlattı.

YAPAY ZEKÂNIN ABC’Sİ ANITI TÜRK TARİHİNDEN İZLER TAŞIYOR

Konferansın dikkat çeken başlıklarından biri de ABC algoritmasının başarısını simgeleyen “Yapay Zekânın ABC’si Anıtı” oldu.

Cumhuriyet’in 100’üncü yılında bilimsel başarıların genç kuşaklara ilham vermesi amacıyla tasarlanan anıtın, Kayseri’deki bir fakültenin önünde inşa edildiğini anlatan Karaboğa, tasarımın Selçuklu ve Türk tarihinden izler taşıdığını belirtti.

Anıtın sekiz köşeli Selçuklu yıldızı formunda tasarlandığını ifade eden Karaboğa, merkezde arıların sallanma dansını temsil eden bir figür bulunduğunu söyledi. Petek dokusunun algoritmayı ve soyut dünyaya geçişi simgelediğini belirten Karaboğa, anıtın yüksekliğinin Orhun Abideleri'ndeki Bilge Kağan Anıtı'nın yüksekliği esas alınarak 3,90 metre olarak belirlendiğini aktardı.

Toplam 12 parçadan oluşan akış şemasının ise bir yılı ve arıların milyonlarca yıldır devam eden doğal döngüsünü temsil ettiğini kaydetti.

YENİ BİLİMSEL ÇALIŞMALAR İÇİN HAZIRLIKLAR SÜRÜYOR

ABC algoritmasının Türkiye'deki akademik çalışmalara katkısının artmasını temenni eden Karaboğa, TR Dizin'de yer alan yerel bir enstitü dergisinin de konuya özel sayı hazırladığını açıkladı.

Akdeniz Üniversitesi’nde ABC algoritması üzerine çalışma yürüten iki öğretim üyesinin bulunduğunu belirten Karaboğa, bu çalışmalara katkı sunan akademisyenlere teşekkür etti.

KONFERANS PLAKET TAKDİMİYLE SONA ERDİ

Akademisyenler ve öğrencilerin ilgiyle takip ettiği konferans, soru-cevap bölümünün ardından sona erdi. Programın sonunda Akdeniz Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Şükrü Özen ve Fen Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Alkan, YÖK Üyesi Prof. Dr. Derviş Karaboğa’ya teşekkür belgesi ve plaket takdim etti.

 

Kaynak :
Haber Merkezi

YORUMLAR

Maksimum karakter sayısına ulaştınız.

Kalan karakter: