SAĞLIK HARCAMALARI HANELERİ ZORLUYOR

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması kapsamında uygulanan “Sağlık Modülü 2025”, 15 yaş ve üzerindeki bireylerin sağlık durumunu ve sağlık harcamalarının hane bütçesine etkisini inceledi. Avrupa Birliği ülkeleriyle eş zamanlı yürütülen çalışma, sağlık giderlerinin ekonomik yansımalarını rakamlarla ortaya koydu.

Araştırmaya göre hanelerin %6,1’i doktor muayene ve tedavi harcamalarının “çok yük” getirdiğini, %50,2’si ise “biraz yük” oluşturduğunu belirtti. Diş muayene ve tedavisinde bu oran “çok yük” için %5,3 olurken, ilaç harcamalarında %5,0 olarak kaydedildi. İlaç giderlerinin “biraz yük” getirdiğini ifade edenlerin oranı ise %50,9’a ulaştı.

Son 12 ayda hanelerin %2,7’si muayene veya tedavi, %28,6’sı diş tedavisi, %0,1’i ise ilaç harcaması yapmadığını bildirdi. Diş tedavisinde harcama yapmama oranının gelir düzeyine göre belirgin biçimde değiştiği görüldü. En düşük %20’lik gelir grubunda yer alan hanelerin %45,4’ü diş harcaması yapmazken, en yüksek gelir grubunda bu oran %25,5 oldu.

Gelir grupları arasındaki fark, harcamaların yük algısında da dikkat çekti. En düşük gelir grubundaki hanelerin %62,9’u doktor giderlerinin yük oluşturduğunu belirtirken, en yüksek gelir grubunda bu oran belirgin şekilde geriledi. İlaç harcamalarının yük getirmediğini söyleyenlerin oranı en yüksek gelir grubunda %59,5 olarak kaydedildi.

Çalışma yalnızca harcamaları değil, yaşam alışkanlıklarını da ele aldı. İktisadi olarak faal bireylerin %29,4’ü çoğunlukla oturarak, %45,5’i ayakta durarak çalıştığını ifade etti. Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olmayanlarda oturarak çalışma oranı %31,7 olurken, risk altında olanlarda bu oran %17,2’de kaldı. Ağır işte çalışma oranı ise risk grubunda daha yüksek ölçüldü.

Fiziksel aktivite verileri de dikkat çekti. 15 yaş ve üzerindeki fertlerin %63,3’ü fiziksel aktivite ya da boş zaman faaliyetine zaman ayırmadığını belirtti. En az 10 dakika süren düzenli aktiviteyi haftada birden fazla yapanların oranı sınırlı kaldı.

Araştırmada bireylerin günlük yaşam faaliyetlerindeki durumları da incelendi. Katılımcıların %96,9’u iletişim kurmada zorlanmadığını ifade etti. Görme (%17,3) ve yürüme (%15,2) en fazla zorlanılan alanlar olarak öne çıktı. Öz bakım ve iletişim faaliyetlerini tamamen yapamadığını belirtenlerin oranı ise oldukça düşük seviyede gerçekleşti.

Veriler, sağlık harcamalarının gelir düzeyiyle doğrudan ilişkili olduğunu ve düşük gelir grubunda daha belirgin bir bütçe baskısı oluşturduğunu ortaya koydu.