ANTALYA’DA TARIMDA FİYAT MAKASI DİKKAT ÇEKTİ

Tarım-GFE’nin Temmuz ayında aylık yüzde 0,2 arttığını belirten Çandır, bu oranın son 10 yılın Temmuz ayları içerisindeki en düşük aylık artış olduğunu söyledi. Çandır, söz konusu oranın endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından bu yana Temmuz ayları ortalaması olan yüzde 2,43’ün de oldukça altında kaldığını ifade etti.

TARIMSAL GİRDİLERDE YILLIK ARTIŞ YÜZDE 27,62

Temmuz 2026 itibarıyla Tarım-GFE’nin yıllık artışının yüzde 27,62 olarak açıklandığını kaydeden Ali Çandır, bu oranın son 10 yılın Temmuz ayları ortalaması olan yüzde 33,68’in altında gerçekleştiğini belirtti.

Çandır, yıllık Tarım-GFE artışının son 6 yılın Temmuz aylarında açıklanan oranların da altında kaldığını belirterek, uzun dönem ortalamaları dikkate alındığında hem aylık hem yıllık bazda daha sınırlı bir artış tablosu oluştuğunu vurguladı.

ENERJİDE YÜZDE 4,82 ARTIŞ, GÜBREDE YÜZDE 3,16 DÜŞÜŞ

Tarım-GFE’nin alt kalemleri incelendiğinde Temmuz ayında özellikle enerji fiyatlarındaki yüzde 4,82’lik aylık artış dikkat çekti.

Verilere göre aynı dönemde tohum fiyatları aylık yüzde 0,74, ilaç fiyatları yüzde 1,31, diğer mal ve hizmetler ise yüzde 1,47 arttı.

Buna karşılık gübre fiyatlarında yüzde 3,16, veteriner hizmetlerinde yüzde 1,05 ve yemde yüzde 1,64 oranında gerileme yaşandı.

Yıllık bazda ise tarımsal girdilerin önemli bölümünde çift haneli artışlar devam etti. Tohum fiyatları yüzde 29,92, enerji yüzde 30,04, gübre yüzde 33,07, ilaç yüzde 22,69, veteriner hizmetleri yüzde 22,70, yem yüzde 26,89, diğer girdiler ise yüzde 32,96 arttı.

Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerde de Temmuz ayında aylık yüzde 1,48, yıllık ise yüzde 20,53 artış kaydedildi.

ÜRETİCİ FİYATLARI YÜZDE 18,81’DE KALDI

Ali Çandır, tarımsal girdi fiyatlarının yanı sıra Tarım-ÜFE verilerinin de üreticinin içinde bulunduğu tabloyu anlamak açısından önemli olduğunu belirtti.

TÜİK verilerine göre Tarım-ÜFE, Temmuz ayında aylık yüzde 2,31 arttı. Çandır, bu oranın geçmiş 15 yıllık Temmuz ayları ortalaması olan yüzde -0,23’ün üzerinde bulunduğunu söyledi.

Tarım-ÜFE’nin yıllık artışının ise yüzde 18,81 olarak açıklandığını belirten Çandır, bu oranın geçmiş 15 yıllık Temmuz ortalaması olan yüzde 27,1’in altında kaldığına dikkat çekti.

Çandır, tarımsal üretici fiyatlarındaki yıllık artışın, aynı dönemdeki tarımsal girdi maliyetlerinin uzun dönem ortalaması olan yüzde 33,68 ile karşılaştırıldığında üreticinin maliyet ve satış fiyatları arasındaki dengenin önemini ortaya koyduğunu ifade etti.

TARIMDAKİ FİYAT HAREKETİ SANAYİYE DE YANSIDI

Tarım sektörünü dolaylı olarak etkileyen üretici fiyat göstergelerine de değinen Çandır, Yurtdışı Üretici Fiyat Endeksi’nin (YD-ÜFE) Temmuz ayında aylık yüzde 2,51, yıllık ise yüzde 29,67 arttığını belirtti.

Çandır, YD-ÜFE’nin uzun yıllar ortalamasının aylık yüzde 1,71, yıllık yüzde 27,82 olduğunu hatırlatarak, Temmuz ayındaki artışların her iki göstergede de ortalamanın üzerinde gerçekleştiğini kaydetti.

Yİ-ÜFE ise Temmuz ayında aylık yüzde 1,52, yıllık yüzde 27,83 arttı. Üretici düzeyindeki gıda fiyatlarında ise aylık artış yüzde 0,47, yıllık artış yüzde 33,41 oldu.

Çandır, bu verilerin tarıma dayalı imalat sanayisindeki fiyat artışının tarımsal üretici fiyatlarından daha yüksek seyrettiğini gösterdiğini ifade etti.

GIDADA TÜKETİCİ ENFLASYONU YÜZDE 37,52

Üretici cephesindeki rakamların tüketici fiyatlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Çandır, Temmuz ayında genel TÜFE’nin aylık yüzde 1,78, yıllık yüzde 31,75 arttığını hatırlattı.

Tüketici tarafında gıda enflasyonu ise genel TÜFE’nin üzerinde gerçekleşti. Temmuz ayında gıda enflasyonu aylık yüzde 1,61, yıllık yüzde 37,52 olarak açıklandı.

İşlenmemiş gıdada yıllık artış yüzde 39,69 olurken, yaş meyve ve sebzede yıllık artış yüzde 41,84 seviyesine ulaştı. Yaş meyve ve sebze fiyatları yalnızca Temmuz ayında da yüzde 5,39 arttı.

Bu rakamlar, tarımsal üretici fiyatları ile tüketici tarafındaki gıda fiyatları arasında belirgin bir farklılık bulunduğunu ortaya koydu.

ÇANDIR: TARIMIN ENFLASYONA KATKISI DİKKATE ALINMALI

Ali Çandır, tarım sektörünün dezenflasyon sürecindeki rolüne dikkat çekerek, sektörün hem tedarik hem de ürün tarafında sürece katkı sağladığını belirtti.

Çandır, özellikle yıllık yüzde 18,81 artan tarımsal üretici fiyatlarının, aynı dönemdeki genel tüketici enflasyonunun altında kaldığını vurguladı. Gıda grubunda tarımsal tedarik ve ürün piyasalarındaki fiyat artışlarının tüketici enflasyonuna kıyasla daha düşük seyretmesinin politika yapıcılar tarafından dikkate alınması gerektiğini ifade etti.

ANTALYA TARIMINDA MALİYET VE FİYAT DENGESİ ÖNE ÇIKIYOR

TÜİK’in Temmuz 2026 verileri üzerinden yapılan değerlendirme, Antalya gibi tarımsal üretimin önemli merkezlerinden biri olan kentlerde girdi maliyetleri ile üretici ve tüketici fiyatları arasındaki hareketin önemini bir kez daha ortaya koydu.

Özellikle gübre, enerji, yem, tohum ve ilaç gibi temel girdilerde yıllık fiyat artışlarının devam etmesi, tarımsal üretimin maliyet yapısını doğrudan etkileyen başlıklar arasında yer alırken; üretici fiyatları ile tüketici tarafındaki gıda fiyatlarının farklı oranlarda değişmesi sektör açısından yakından takip edilen bir tablo oluşturdu.

Ali Çandır’ın değerlendirmesinde öne çıkan veriler, tarım sektöründe yalnızca girdi fiyatlarının değil, üreticinin ürününü hangi fiyatla sattığı ile tüketicinin aynı ürünü hangi fiyatla satın aldığı arasındaki değişimin de birlikte ele alınması gerektiğine işaret etti.