ANTGİAD’DAN TARIMDA FİYAT KRİZİ UYARISI
Antalya Genç İşinsanları Derneği (ANTGİAD) Başkanı Ercan Yavaş, tarımsal ürünlerde son dönemde yaşanan sert fiyat dalgalanmalarının üreticiden tüketiciye kadar sektörün tüm taraflarını olumsuz etkilediğini belirterek, tarımda fiyat istikrarını sağlayacak etkin bir regülasyon mekanizmasının kurulması çağrısında bulundu.
Yavaş, bir ürünün fiyatının birkaç hafta içerisinde üreticinin tüm sezonunu kurtarabilecek seviyeden, hasat maliyetini dahi karşılayamayacak noktaya gerileyebildiğine dikkat çekti.
ANTALYA TARIMINDA STRATEJİK ÖNEM
Türkiye'nin önemli tarımsal üretim merkezlerinden biri olan Antalya'nın, ülke ekonomisi ve gıda güvenliği açısından stratejik bir konuma sahip olduğunu belirten Yavaş, kentin özellikle örtü altı üretimdeki ağırlığına dikkat çekti.
Antalya'nın Türkiye'deki örtü altı tarım alanlarının yaklaşık yüzde 41'ine sahip olduğunu belirten Yavaş, kentin aynı zamanda yaş meyve-sebze ve süs bitkileri ihracatında öncü merkezlerden biri olduğunu söyledi.
Bu tablonun Antalya tarımının yalnızca kent ekonomisi açısından değil, Türkiye'nin gıda arzı, ihracatı ve dış ticaret dengesi açısından da kritik önem taşıdığını ortaya koyduğunu ifade etti.
ÇİFTÇİ HER SEZON BÜYÜK RİSK ALIYOR
Tarım sektöründe üreticinin yalnızca girdi maliyetleriyle mücadele etmediğini belirten Yavaş, çiftçilerin aynı zamanda iklim değişiklikleri, hastalıklar, piyasa dalgalanmaları ve ihracat pazarlarındaki belirsizliklerle karşı karşıya olduğunu söyledi.
Üreticinin ekim ve dikim aşamasında ürününü hangi fiyattan satacağını öngöremediğini vurgulayan Yavaş, fiyatların kısa süre içerisinde çok sert biçimde değişebildiğini belirtti.
“Bir ürünün fiyatı birkaç hafta içinde üreticinin bütün sezonunu kurtaracak seviyeden, hasat maliyetini dahi karşılamayacak seviyeye gerileyebiliyor” diyen Yavaş, bu durumun üretim kararlarını da doğrudan etkilediğini ifade etti.
FİYAT DALGALANMASI TÜM ZİNCİRİ ETKİLİYOR
Tarımda yaşanan fiyat hareketlerinin yalnızca üreticiyi ilgilendiren bir sorun olmadığını belirten Yavaş, toptancı hal esnafı, komisyoncu, tüccar, ihracatçı, paketlemeci ve nakliyecilerin de aynı belirsizlik ortamında faaliyet gösterdiğini söyledi.
Üreticinin ürününü kaça satacağını, tüccarın aldığı ürünü hangi fiyatla elinden çıkaracağını, ihracatçının ise dış pazardaki siparişlerin devam edip etmeyeceğini öngöremediğini belirten Yavaş, tarımda fiyatların tamamen tesadüflere bırakılmasının üretimin de tesadüflere bırakılması anlamına geldiğini ifade etti.
TARIMDA REGÜLASYON MERKEZİ ÖNERİSİ
ANTGİAD Başkanı Ercan Yavaş, tarımsal ürünlerde aşırı fiyat yükselişlerini ve üreticiyi zor durumda bırakan sert düşüşleri dengeleyecek etkin bir regülasyon mekanizmasının oluşturulması gerektiğini söyledi.
Önerilen sistemin yalnızca fiyatlara müdahale eden bir yapı olmaması gerektiğini belirten Yavaş, bunun güncel üretim verileri, bölgesel ürün deseni, ihracat talebi, depolama kapasitesi ve tüketim projeksiyonları dikkate alınarak oluşturulmasını istedi.
Yavaş, hangi bölgede hangi üründen ne kadar üretildiğinin gerçek zamanlı olarak takip edilebileceği güçlü bir tarımsal veri altyapısının oluşturulmasının önemine dikkat çekti.
GEREKTİĞİNDE MÜDAHALE ALIMI YAPILMALI
Yavaş'ın önerileri arasında ihtiyaç halinde müdahale alımlarının devreye sokulması da bulunuyor.
Bunun yanında sözleşmeli üretim modelleri, ürün sigortaları, soğuk hava depoları, lisanslı depoculuk ve ihracat desteklerinin aynı sistem içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Yavaş, tarımda sorun ortaya çıktıktan sonra müdahale etmek yerine üretim başlamadan önce planlama yapılması gerektiğini söyledi.
Özellikle arz fazlasının önlenmesi için üreticinin ekim ve dikim kararları öncesinde doğru şekilde bilgilendirilmesi gerektiği vurgulandı.
GÜBRE VE İLAÇ MALİYETLERİ ÜRETİCİYİ ZORLUYOR
Tarım sektöründeki maliyet baskısının da giderek arttığına dikkat çeken Yavaş, gübre, zirai mücadele ürünleri, mazot, elektrik, fide, tohum ve işçilik maliyetlerinin üreticinin taşıyabileceği sınırları zorladığını ifade etti.
Özellikle gübre ve tarımsal ilaç fiyatlarının yüksek olmasının üreticinin gerekli uygulamaları zamanında ve yeterli miktarda yapmasını zorlaştırdığını belirten Yavaş, bunun yalnızca çiftçinin maliyetlerini değil, ürün kalitesini, verimi, ihracata uygunluğu ve gıda arzını da olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu.
DESTEKLER ÜRETİM KARARINDAN ÖNCE AÇIKLANMALI
ANTGİAD Başkanı Yavaş, tarımsal desteklerin gerçek üreticiye ulaşması gerektiğini belirterek, özellikle gübre ve zirai mücadele ürünlerinde üreticiyi koruyacak mekanizmaların güçlendirilmesini istedi.
Desteklerin ürün ve bölge bazında planlanması, doğrudan gerçek üreticiye ulaştırılması ve üretim sezonu sona erdikten sonra değil, üretim kararının verildiği dönemde açıklanması gerektiğini söyledi.
Yavaş'a göre tarımsal desteklerde en önemli unsur yalnızca destek miktarı değil, üreticinin önünü görebilmesini sağlayan öngörülebilirlik.
“ÇİFTÇİYİ KORUMAK GIDA GÜVENLİĞİNİ KORUMAKTIR”
Çiftçinin hangi desteği, ne zaman ve hangi şartlarda alacağını önceden bilmesi gerektiğini vurgulayan Yavaş, destek politikalarının üretim planlamasına doğrudan yön vermesi gerektiğini ifade etti.
Aksi halde açıklanan desteklerin üretim kararlarını yönlendiren bir araç olmaktan çıkıp, yalnızca geçmişte oluşan maliyetlerin bir bölümünü karşılayan ödemelere dönüşebileceğini belirtti.
Yavaş, tarım sektöründeki sorunların yalnızca çiftçinin sorunu olarak görülmemesi gerektiğine dikkat çekerek açıklamasını “Çiftçiyi korumak; tüketiciyi, ihracatı ve ülkenin gıda güvenliğini korumaktır” mesajıyla tamamladı.
