ATATÜRK’ÜN MİRASI, 88 YILDIR TÜRK MİLLETİNİN YOLUNU AYDINLATIYOR

10 Kasım 1938’de saat 09.05’te Dolmabahçe Sarayı’nda hayata gözlerini yuman Atatürk’ün mirası, aradan geçen 88 yıla rağmen Türkiye’nin bağımsızlık, demokrasi ve çağdaşlaşma yolculuğuna ışık tutmaya devam ediyor.

SELÂNİK’TEN BAŞLAYAN BİR HAYAT, TARİHE YÖN VEREN BİR LİDERLİK

Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik’te dünyaya geldi. Annesi Zübeyde Hanım ile babası Ali Rıza Efendi’nin yetiştirdiği Mustafa Kemal’in eğitim hayatı, dönemin farklı eğitim kurumlarında şekillendi.

İlk öğrenimine annesinin isteği üzerine Hafız Mehmet Efendi’nin mahalle mektebinde başlayan Mustafa Kemal, daha sonra babasının tercihiyle Şemsi Efendi Mektebi’ne geçti ve ilkokul eğitimini burada tamamladı.

Ortaöğrenimine Selanik Mülkiye Rüştiyesi’nde başlayan Mustafa Kemal, kendi isteğiyle bu okuldan ayrılarak Selanik Askeri Rüştiyesi’ne kaydoldu. Ardından Manastır Askeri İdadisi’ni ikincilikle bitirdi. Askeri eğitiminin yanı sıra yabancı dil öğrenimine de önem veren Mustafa Kemal, Selanik’te bulunduğu tatil dönemlerinde Fransızca dersleri aldı.

1899 yılında İstanbul’da Harp Okulu’na giren Mustafa Kemal, 1902’de teğmen rütbesiyle mezun oldu. Eğitimini Harp Akademisi’nde sürdüren genç subay, 1905 yılında kurmay yüzbaşı rütbesiyle askeri eğitimini tamamladı.

CEPHELERDE ŞEKİLLENEN BİR KOMUTANLIK

Kurmaylık stajı için 1905 yılında Şam’daki 5. Ordu emrine atanan Mustafa Kemal, burada gösterdiği başarılarla dikkat çekti. Suriye bölgesindeki hizmetleri dolayısıyla Beşinci Rütbe'den Mecidi Nişanı ile ödüllendirildi.

1907 yılında Manastır merkezli 3. Ordu Karargâhı’na atanan Mustafa Kemal, Selanik’te kurmay şubesinde görevlendirildi. 1909 yılında İstanbul’da meydana gelen 31 Mart Vakası’nın bastırılması amacıyla oluşturulan Hareket Ordusu’nda görev aldı. 1910 yılında Arnavutluk’taki isyanın bastırılmasına yönelik harekâta katıldı.

İtalya’nın 1911 yılında Trablusgarp’a asker çıkarması üzerine bölgeye gönderilen Mustafa Kemal, Tobruk ve Derne’de Türk kuvvetlerini yönetti. İtalyan kuvvetlerine karşı yürütülen mücadelede önemli başarılar elde etti.

6 Mart 1912’de Derne Komutanlığına atanan Mustafa Kemal, Balkan Savaşı’nın başlamasıyla Gelibolu ve Bolayır çevresindeki birliklerde görev yaptı. Dimetoka ve Edirne’nin geri alınması sürecinde de etkili oldu.

ÇANAKKALE’DE TARİHE GEÇEN DİRENİŞ

Balkan Savaşı’nın ardından 1913 yılında Sofya Ataşemiliterliğine atanan Mustafa Kemal, Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla cephede görev almak istediğini bildirdi.

Başkomutanlık Vekâleti tarafından Sofya’da kalmasının daha uygun görüldüğünün iletilmesi üzerine Mustafa Kemal, Enver Paşa’ya yazdığı mektupta vatan savunmasının önemini şu sözlerle ifade etti:

"Vatanın müdafaasına ait faal vazifelerden daha mühim ve yüce bir vazife olamaz. Arkadaşlarım muharebe cephelerinde, ateş hatlarında bulunurken ben Sofya'da ataşemiliterlik yapamam."

Bu talebinin ardından 1915 yılında Tekirdağ’da kurulmakta olan 19. Tümen Komutanlığına atandı.

Çanakkale Cephesi’nde Gelibolu Yarımadası’na çıkarma yapan düşman kuvvetlerine karşı yürütülen mücadelede Mustafa Kemal, askeri yeteneği ve kararlı komutanlığıyla öne çıktı.

Özellikle Conkbayırı ve Anafartalar bölgesindeki muharebelerde gösterdiği başarılar, savaşın seyrini etkiledi. Askerlerine verdiği "Cephaneniz yoksa süngünüz var." emri, Türk askerinin mücadele azmini ortaya koyan tarihi ifadeler arasında yerini aldı.

Conkbayırı taarruzu sırasında göğsüne isabet eden şarapnel parçası, cebindeki saate çarparak yön değiştirdi. Böylece Mustafa Kemal, ölümle burun buruna geldiği bu olaydan kurtuldu.

Çanakkale’deki başarılarıyla geniş kitleler tarafından tanınan Mustafa Kemal, Anafartalar Kahramanı olarak tarihe geçti. Bu mücadele, yalnızca Çanakkale’nin değil, İstanbul’un ve Osmanlı Devleti’nin geleceğinin belirlenmesinde de önemli rol oynadı.

DOĞU CEPHESİ’NDEN MİLLİ MÜCADELE’YE

Çanakkale’nin ardından Doğu Cephesi’nde 16. Kolordu Komutanlığına atanan Mustafa Kemal, 1916 yılında Rus kuvvetlerinin saldırılarını durdurdu. Bitlis ve Muş’un geri alınmasını sağlayan askeri harekâtların ardından generalliğe terfi etti.

1917 yılında Filistin ve Suriye bölgesinde görev yapan 7. Ordu Komutanlığına getirildi. Aynı yıl Almanya’ya yaptığı ziyaret sırasında Alman Genel Karargâhı ve savaş cephelerinde incelemelerde bulundu.

1918 yılında yeniden Suriye Cephesi’nde görevlendirilen Mustafa Kemal, 7. Ordu Komutanı olarak İngiliz kuvvetlerinin bölgedeki ilerleyişine karşı mücadele etti.

Mondros Mütarekesi sonrasında ülkenin işgale açık hale gelmesi ve İstanbul Hükümeti'nin izlediği politikalar karşısında gelişmeleri yakından takip eden Mustafa Kemal, ülkenin geleceği konusunda önemli uyarılarda bulundu.

Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı ve 7. Ordu’nun kaldırılmasının ardından İstanbul’a dönen Mustafa Kemal, burada yaklaşık altı ay boyunca ülkenin içinde bulunduğu durumu yakın arkadaşlarıyla değerlendirdi.

19 MAYIS 1919: BAĞIMSIZLIK MÜCADELESİNİN BAŞLANGICI

Mustafa Kemal Paşa, 16 Mayıs 1919’da İstanbul’dan ayrılarak Samsun’a doğru yola çıktı. Resmî görevi ordu müfettişliği olmasına rağmen asıl amacı, işgal altındaki vatanın kurtuluşu için milli mücadeleyi örgütlemekti.

19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkışı, Türkiye’nin bağımsızlık mücadelesinde yeni bir dönemin başlangıcı oldu.

22 Haziran 1919’da yayımlanan Amasya Genelgesi ile milletin bağımsızlığının tehlikede olduğu vurgulandı. Kurtuluşun milletin azim ve kararlılığıyla gerçekleştirileceği ilan edildi.

Mustafa Kemal, askerlik görevinden ve resmî görevinden istifa ederek milli mücadelenin liderliğini üstlendi.

23 Temmuz 1919’da Erzurum’da, 4 Eylül 1919’da ise Sivas’ta gerçekleştirilen kongrelere başkanlık etti. Bu kongrelerde alınan kararlarla milli egemenlik, vatanın bütünlüğü ve bağımsızlık ilkeleri temelinde yeni bir devletin kuruluşuna giden yol açıldı.

Manda ve himayenin kabul edilmeyeceği kararı, milli mücadelenin bağımsızlık anlayışını açıkça ortaya koydu.

TBMM AÇILDI, MİLLİ EGEMENLİK DÖNEMİ BAŞLADI

Mustafa Kemal Atatürk’ün öncülüğünde yürütülen çalışmalar sonucunda Türkiye Büyük Millet Meclisi, 23 Nisan 1920’de Ankara’da açıldı. Mustafa Kemal, Meclis ve Hükümet Başkanı seçilerek milli mücadelenin siyasi yönetimini üstlendi.

TBMM’nin açılmasından 17 gün önce, 6 Nisan 1920’de yine Atatürk’ün talimatıyla Anadolu Ajansı kuruldu.

Milli Mücadele’nin sesini yurt içinde ve dünyada duyurmak amacıyla kurulan Anadolu Ajansı, savaş boyunca gelişmeleri kamuoyuna aktardı ve Meclis tarafından alınan kararların duyurulmasında önemli görev üstlendi.

Osmanlı Hükümeti ile İtilaf Devletleri arasında 10 Ağustos 1920’de imzalanan Sevr Antlaşması ise Ankara’da kurulan milli hükümet tarafından kabul edilmedi.

Atatürk, antlaşmaya ilişkin açıklamasında Türkiye’nin bağımsızlığını ortadan kaldırmayı hedefleyen bu metni tanımadıklarını belirterek şu ifadeyi kullandı:

"Sevr Antlaşması bizce mevcut değildir."

Bu açıklama, milli mücadelenin temelindeki bağımsızlık kararlılığının en güçlü ifadelerinden biri oldu.

SAKARYA’DAN BÜYÜK TAARRUZ’A UZANAN ZAFER YOLU

İtilaf Devletleri’nin desteğiyle İzmir’i işgal eden Yunan kuvvetlerinin Anadolu içlerine ilerleyişi, Türk ordusunun direnişiyle karşılaştı.

Birinci ve İkinci İnönü Muharebeleri, milli ordunun gücünü ortaya koyarken, 23 Ağustos 1921’de başlayan Sakarya Meydan Muharebesi Kurtuluş Savaşı’nın en önemli dönüm noktalarından biri oldu.

Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, savaş sırasında Türk ordusuna verdiği tarihi emirle savunma anlayışını ortaya koydu:

"Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk olunamaz."

22 gün 22 gece süren Sakarya Meydan Muharebesi, Türk ordusunun zaferiyle sonuçlandı. Bu başarı üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Mustafa Kemal’e Mareşal rütbesi ve Gazi unvanı verildi.

Sakarya Zaferi sonrasında diplomatik alanda da önemli gelişmeler yaşandı. 13 Ekim 1921’de Kars Antlaşması, 20 Ekim 1921’de ise Fransa ile Ankara Antlaşması imzalandı.

Türk ordusu, 26 Ağustos 1922’de Mustafa Kemal Paşa’nın başkomutanlığında Büyük Taarruz’u başlattı.

30 Ağustos 1922’de Dumlupınar’da kazanılan Başkomutanlık Meydan Muharebesi, işgal kuvvetlerinin yenilgiye uğratılmasını sağladı. Türk ordusu, 9 Eylül 1922’de İzmir’e girerek kentin işgaline son verdi.

11 Ekim 1922’de imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması ile işgal altındaki Türk topraklarının boşaltılmasının önü açıldı.

LOZAN İLE BAĞIMSIZLIK ULUSLARARASI ALANDA TESCİLLENDİ

Kurtuluş Savaşı’nda kazanılan askeri zaferler, diplomatik başarılarla tamamlandı.

Türkiye heyetine İsmet İnönü’nün başkanlık ettiği Lozan Barış Konferansı sonucunda, 24 Temmuz 1923’te Lozan Barış Antlaşması imzalandı.

İngiltere, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya'nın katıldığı görüşmeler sonucunda Türkiye'nin bağımsızlığı uluslararası alanda kabul gördü.

Atatürk, Lozan Antlaşması’nı Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin önemli bir kazanımı olarak değerlendirdi. Antlaşmanın, Sevr ile Türkiye'ye dayatılmak istenen düzenin ortadan kaldırılmasını temsil ettiğini vurguladı.

29 EKİM 1923: CUMHURİYET İLAN EDİLDİ

Milli egemenlik esasına dayanan yeni devletin yönetim biçiminin belirlenmesi için yürütülen çalışmalar, 29 Ekim 1923’te tarihi bir kararla sonuçlandı.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen kararla Türkiye Cumhuriyeti ilan edildi. Mustafa Kemal Atatürk, Cumhuriyet’in ilk Cumhurbaşkanı seçildi.

1938 yılına kadar dört kez Cumhurbaşkanlığı görevine seçilen Atatürk, yeni devletin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel yapısını şekillendiren reformların öncüsü oldu.

Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte egemenliğin millete ait olduğu yeni bir yönetim anlayışı hayata geçirildi.

Atatürk, 14 Haziran 1926’da kendisine yönelik gerçekleştirilmeye çalışılan İzmir suikastı girişiminin engellenmesinin ardından Anadolu Ajansına yaptığı açıklamada, Cumhuriyet’in geleceğine ilişkin şu tarihi sözleri söyledi:

"Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır."

24 Kasım 1934’te çıkarılan kanunla Mustafa Kemal’e Atatürk soyadı verildi.

EKONOMİDEN EĞİTİME, TARIMDAN DIŞ POLİTİKAYA REFORMLAR

Atatürk’ün liderliğinde kurulan Cumhuriyet, yalnızca siyasi bağımsızlığın kazanılmasıyla sınırlı kalmadı. Ülkenin ekonomik ve toplumsal yapısının güçlendirilmesi amacıyla kapsamlı kalkınma adımları atıldı.

1929 Dünya Ekonomik Bunalımı’nın etkilerinin azaltılması ve sanayileşmenin hızlandırılması amacıyla 1933 yılında Beş Yıllık Sanayi Planı uygulamaya konuldu.

Sanayi yatırımlarının yanı sıra tarımın geliştirilmesine de büyük önem verildi. Atatürk, çiftçiliğin ve üretimin ülke ekonomisindeki yerini vurgulayarak tarım alanında örnek çalışmalar yürüttü.

1925 yılından itibaren çiftliklerde planlı üretim faaliyetleri gerçekleştirildi. Verimsiz arazilerin tarıma kazandırılması ve modern üretim yöntemlerinin geliştirilmesi için çalışmalar yapıldı.

Dış politikada ise Türkiye’nin uluslararası alandaki konumunu güçlendiren önemli adımlar atıldı. Türkiye’nin Milletler Cemiyeti’ne katılması, Balkan Antantı, Montrö Boğazlar Sözleşmesi ve Sadabat Paktı, Cumhuriyet’in dış politika başarıları arasında yer aldı.

HATAY MESELESİ: ATATÜRK’ÜN SON DÖNEMDEKİ EN ÖNEMLİ HEDEFLERİNDEN BİRİ

Atatürk’ün üzerinde hassasiyetle durduğu konulardan biri de Hatay’ın ana vatana katılmasıydı.

Hatay meselesini "Benim şahsi meselemdir." sözleriyle ifade eden Atatürk, bölgenin Türkiye’ye katılması için diplomatik girişimlerini sürdürdü.

Ancak Hatay’ın Türkiye’ye katılması, Atatürk’ün vefatından sonra, 1939 yılında gerçekleşti. Böylece Atatürk’ün büyük önem verdiği hedeflerden biri daha hayata geçirilmiş oldu.

10 KASIM 1938: DOLMABAHÇE’DE SAATLER 09.05’İ GÖSTERDİ

57 yıllık yaşamını milletinin bağımsızlığına ve ülkesinin geleceğine adayan Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938 tarihinde İstanbul Dolmabahçe Sarayı’nda saat 09.05’te hayata gözlerini yumdu.

Atatürk’ün vefatı Türkiye’de büyük bir üzüntüyle karşılanırken, dünyanın farklı ülkelerinden de taziye mesajları yayımlandı.

Türk milleti, Cumhuriyet’in kurucusunu son yolculuğuna uğurlamak için günlerce süren törenlere katıldı.

ATA’NIN SON YOLCULUĞU VE ANITKABİR’E UZANAN YOL

Atatürk’ün naaşı, 16 Kasım 1938’de Dolmabahçe Sarayı’nın tören salonunda katafalka konuldu. 19 Kasım’da düzenlenen törenin ardından naaşı, Yavuz Zırhlısı ile İzmit’e götürüldü. Buradan trenle Ankara’ya nakledildi.

20 Kasım’da Ankara’da devlet yetkilileri ve yabancı ülke temsilcileri tarafından karşılanan Atatürk’ün naaşı, Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde hazırlanan katafalka konuldu.

21 Kasım 1938’de gerçekleştirilen devlet töreninin ardından Atatürk, Ankara Etnografya Müzesi’ndeki geçici kabrine defnedildi.

Büyük Önder’in naaşı, 10 Kasım 1953’te Anıtkabir’e taşındı. Böylece Atatürk, bugün milyonlarca insanın ziyaret ederek saygılarını sunduğu ebedi istirahatgâhına kavuştu.

88 YILDIR AYNI ÖZLEM, AYNI MİNNET

Gazi Mustafa Kemal Atatürk, yalnızca bir kurtuluş savaşının başkomutanı veya bir devletin kurucusu değil; bağımsızlık mücadelesi veren bir milletin yeniden ayağa kalkmasını sağlayan tarihi bir lider olarak anılıyor.

Askeri başarıları, Cumhuriyet’in kuruluşundaki öncü rolü, gerçekleştirdiği reformlar ve çağdaşlaşma hedefiyle Türkiye tarihinin en önemli isimleri arasında yer alan Atatürk’ün düşünceleri, aradan geçen yıllara rağmen önemini koruyor.

Her 10 Kasım’da saat 09.05’te Türkiye’nin dört bir yanında hayat duruyor, sirenler çalıyor ve milyonlarca insan aynı duyguyla saygı duruşunda bulunuyor.

Atatürk’ün mirası, bağımsız Türkiye Cumhuriyeti ve Türk milletinin ortak hafızasında yaşamaya devam ediyor.

Büyük Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü, aramızdan ayrılışının 88’inci yılında saygı, rahmet, minnet ve özlemle anıyoruz.

NE MUTLU TÜRKÜM DİYENE!