SAVAŞIN GÖRÜNMEYEN YÜZÜ ORTAYA ÇIKTI

Çanakkale Savaşları Enstitüsü tarafından yürütülen araştırmalar kapsamında, 1915 yılına ait ve 3. Kolordu ile Şimal Grubu Başhekimi Ali Rıza tarafından kaleme alınan tıbbi rapor ilk kez ortaya çıkarıldı. “3. Kolordu Harp Cerideleri” çalışmaları sırasında tespit edilen belge, Anafarta Dergisi’nin 30’uncu sayısında yayımlandı.

Belge, kara muharebelerinin başladığı 25 Nisan 1915 ile Kasım ayı sonuna kadar geçen en kritik süreci kapsıyor. Özellikle Arıburnu ve Conkbayırı hattında yaşanan çatışmalara dair detaylı istatistikler içeren rapor, savaşın yalnızca cephede değil, sağlık alanında da yoğun bir mücadeleye sahne olduğunu ortaya koyuyor.

Raporda yer alan verilere göre, sadece 3. Kolordu sorumluluk sahasında 41 bin 471 yaralı asker kayıt altına alındı. Bu askerlerin 40 binden fazlası sağlık birimlerine sevk edilirken, 2 bin 549 asker hastanelerde hayatını kaybederek şehit oldu. Bu rakamlar, cephe gerisindeki sağlık hizmetlerinin yoğunluğunu ve zorluk derecesini açık şekilde ortaya koyuyor.

Aynı rapor, Osmanlı ordusunun sağlık ve lojistik organizasyonuna da ışık tutuyor. Lapseki, Biga ve Ezine gibi farklı noktalarda kurulan sağlık tesislerinde yaralılara müdahale edildiği, durumu ağır olanların ise deniz yoluyla İstanbul’a sevk edildiği belirtiliyor. Bu yapı, savaş koşullarında organize bir sağlık ağının etkin şekilde işlediğini gösteriyor.

Belgede dikkat çeken bir diğer unsur ise savaşta kullanılan mühimmatın etkileri oldu. Özellikle düşman gemilerinden yapılan atışlar sonucu bomba ve şarapnel yaralanmalarının yaygın olduğu ifade edilirken, uluslararası harp hukukuna aykırı “domdom kurşunları” ile 332 askerin yaralandığı kaydedildi.

Göğüs göğse çarpışmaların da yer aldığı raporda, 83 askerin süngü hücumlarında ağır şekilde yaralandığı veya hayatını kaybettiği bilgisi yer aldı. Bu veriler, muharebelerin şiddetini ve yakın temasın ölümcül etkisini gözler önüne seriyor.

111 yıl sonra ortaya çıkarılan bu belge, Çanakkale Savaşları’nın bilinmeyen yönlerine ışık tutarken, cephe gerisinde verilen insanüstü mücadelenin de somut bir kaydı olarak dikkat çekiyor.