TÜRK DEVLETLERİ UZAYDA GÜÇ BİRLİĞİ YAPIYOR: ORTAK UYDU 2027’DE FIRLATILACAK

TÜRK DEVLETLERİNİN UZAY İŞ BİRLİĞİNDE YENİ AŞAMA

Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) Ankara’da düzenlenen 13’üncü Zirvesi kapsamında, üye ülkelerin teknoloji ve uzay alanındaki ortak çalışmaları yeniden gündeme geldi. Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan başta olmak üzere üye ülkelerin katkılarıyla geliştirilen 12U TDT-SAT Küp Uydusu, ortak uzay teknolojisi üretme hedefinin somut projelerinden biri olarak öne çıkıyor.

Proje, üye ülkelerin teknik bilgi ve deneyimlerini bir araya getirerek yer gözlemi yapılmasını, yeni teknolojilerin uzay ortamında test edilmesini ve gelecekteki ortak uzay görevleri için altyapı oluşturulmasını amaçlıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen zirvede siyasi ve ekonomik ilişkilerin yanı sıra dijital dönüşüm, teknoloji ve uzay alanındaki iş birlikleri de değerlendiriliyor.

UZAY SANAYİSİNDE İŞ BİRLİĞİ ANTALYA’DA GENİŞLEDİ

Türk devletleri arasındaki uzay iş birliğinde önemli adımlardan biri de Ekim ayında Antalya’da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026) kapsamında atıldı.

Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan’ın öncülüğünde üye ülkelerin uzay sanayisindeki iş birliği kapasitesini geliştirmeyi hedefleyen çerçeve sözleşme imzalandı.

Sözleşme; uydu geliştirme, uzay teknolojileri, bilimsel araştırma ve sanayi alanlarında ortak çalışmaların artırılmasını öngörüyor. Küp uydu projesinde edinilecek teknik deneyimin, daha kapsamlı ortak uzay girişimlerine aktarılması hedefleniyor.

İş birliği başlıkları yalnızca uydu üretimiyle sınırlı kalmıyor. Uydu verilerinin paylaşılması, su kaynaklarının yönetimi, tarım, çevrenin korunması, iklim değişikliğinin izlenmesi ve afet risklerinin takibi de ortak çalışma alanları arasında bulunuyor.

16 KİLOGRAMLIK UYDU ASTANA’DA GELİŞTİRİLİYOR

12U TDT-SAT Küp Uydusu, Kazakistan’ın başkenti Astana’da faaliyet gösteren Ghalam şirketi tarafından TDT üyesi ülkelerle birlikte geliştiriliyor.

Yaklaşık 16 kilogram ağırlığındaki uydu, 12U XL nano uydu platformu üzerine inşa ediliyor. Sistemde kamera ve optik donanımın yanı sıra veri işleme, yönelim ve kontrol, haberleşme, güç ve itki sistemleri gibi temel bileşenler yer alıyor.

Uyduya yerleştirilen optik sistem aracılığıyla Dünya’nın görüntülerinin alınması ve özellikle TDT coğrafyasına yönelik yer gözlem verilerinin elde edilmesi planlanıyor. Haberleşme altyapısı ise uyduyla yer istasyonu arasındaki iletişimi ve veri aktarımını sağlayacak.

Teknik plana göre uydu, Dünya’dan yaklaşık 550 kilometre yükseklikte Güneş eşzamanlı yörüngede görev yapacak. Görev süresinin yaklaşık iki yıl olması öngörülüyor.

Projenin yer istasyonu da Astana’da kurulacak. Böylece Kazakistan, uydu geliştirme çalışmalarının yanı sıra yer kontrol ve veri altyapısına da ev sahipliği yapacak.

HEDEF 2027’NİN İKİNCİ YARISINDA BAYKONUR’DAN FIRLATMA

Uydu projesinde teknik testlerin ve sistem entegrasyonunun tamamlanması için çalışmalar sürüyor. Planlamaya göre önemli testlerin bu yıl içerisinde bitirilmesi, uydunun ise 2027 yılının ikinci yarısında Baykonur Uzay Üssü’nden uzaya gönderilmesi hedefleniyor.

Fırlatma öncesindeki süreçte uydu bileşenlerinin entegrasyonu, itki sistemleri, frekans koordinasyonu ve gerekli yetkilendirme işlemleri üzerinde çalışılıyor. Fırlatma maliyetlerinin ülkeler arasında paylaşılması da görüşülen konular arasında yer alıyor.

Küçük boyutlu bir uydu olmasına rağmen TDT-SAT projesi, ortak teknoloji geliştirme, yörüngede deneyim kazanma ve gelecekte daha kapsamlı uzay görevlerine hazırlanma açısından önem taşıyor.

ÖZBEKİSTAN’DAN ORTAK UYDU PROJESİNE DESTEK

Türk devletlerinin uzay alanındaki iş birliğinde Özbekistan da aktif rol üstleniyor. Ülkenin başkenti Taşkent’te 30 Mart’ta düzenlenen TDT Uzay Ajansları ve İlgili Makamları 5. Toplantısı’nda ortak uydu projesi ve uzun vadeli iş birliği olanakları ele alındı.

Özbek Uzay Ajansı Direktörü Şukrat Kadirov, ülkesinin ortak küp uydu girişimini desteklediğini belirterek uydu verilerinin paylaşılması, kapasite geliştirme, teknoloji alışverişi ve sanayi iş birliğinin önemine dikkat çekti.

Kadirov, ortak uydu projesinin Türk devletlerinin uzay teknolojilerini birlikte geliştirebilme kapasitesini gösteren somut bir örnek olduğunu ifade etti.

Özbekistan’ın uzay alanındaki bir diğer önemli gündemi ise 2028 yılında Semerkant’ta düzenlenecek 79. Uluslararası Uzay Kongresi olacak. Kongrenin ev sahipliğine ilişkin protokolün 5 Ekim’de Antalya’da imzalanması da Türkiye’nin bu alandaki diplomatik ve kurumsal temaslarının önemini ortaya koydu.

DAHA BÜYÜK HEDEF: ORTAK UZAY İSTASYONU MODÜLÜ

Türk devletleri arasındaki uzay iş birliğinde uzun vadeli hedefler, küp uydu projesinin ötesine uzanıyor.

Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Başkanı Yusuf Kıraç, Antalya’da düzenlenen Uluslararası Uzay Kongresi’nde yaptığı değerlendirmede, Türk devletleriyle daha kapsamlı uzay girişimleri gerçekleştirmek istediklerini belirtti.

Kıraç’ın dile getirdiği hedefler arasında, Türk devletlerine ait ortak bir uzay istasyonu modülü geliştirilmesi de bulunuyor.

12U TDT-SAT Küp Uydusu, bu büyük hedefe giden süreçte ülkelerin teknik kapasitesini bir araya getirecek ilk ortak adımlardan biri olarak değerlendiriliyor. Projenin başarıyla tamamlanması, Türk devletlerinin uydu teknolojileri, veri paylaşımı ve ortak uzay görevlerinde yeni çalışmalar yürütmesine zemin hazırlayabilir.